Pamiętamy!

0
87
Aleksander Jurkowski był mistrzem Polski w sztafecie olimpijskiej foto: NAC

Gdy 1 sierpnia 1944 roku wybiła godzina W, na powstańczych zbiórkach nie zabrakło sportowców, bo zabraknąć ich nie mogło. Dziś szacuje się, że w zrywie stolicy wzięło ich udział około 800, w tym 26 olimpijczyków i 8 medalistów olimpijskich.

Mieszanka przedwojennego patriotycznego wychowania, mody na sport i kulturę fizyczną, a także młodzieńczej werwy i entuzjazmu sprawiły, że gdy przyszedł czas zmierzyć się z okupantem, także wspaniali przedwojenni zawodnicy stanęli do walki. W żadnym europejskim kraju wkład sportowców w walkę o niepodległość nie był tak znaczący, jak w Polsce. W Powstaniu Warszawskim zginęło m.in. ok. 37 sportowców AZS (głównie AZS Warszawa). Wielu – w tym trzeciemu prezesowi AZS Ottonowi Gordziałkowskiemu udało się przeżyć.

– Dla mojego pokolenia sport oznaczał bardzo wiele. Odznaka AZS była przede wszystkim symbolem przynależności do pewnej wspólnoty, nie tylko organizacyjnej, ale także ideowej – powiedział w jednym z wywiadów kpt. Kazimierz Leski – żołnierz ZWZ i AK, powstaniec warszawski, a po wojnie więzień UB, jak wielu innych bohaterów Powstania. Młodzi sportowcy zapłacili ogromną cenę za swoje marzenia o niepodległości Polski.

Cześć im i chwała!

Kazimierz Karpiński – olimpijczyk, który zginął podczas walk na Woli
foto: NAC

Zginęli w Powstaniu Warszawskim:
Sergiusz Boguszewski, narciarz i wioślarz, zginął w pierwszym dniu walk udzielając pomocy rannym
Zygmunt Biernacki „Sęk”, piłkarz, zginął w nieznanych okolicznościach
Jerzy Bohuszewicz „Henryk”, zginął 16 września podczas bombardowania
Józef Kempa, piłkarz, zginął 13 sierpnia podczas eksplozji goliata
Henryk Kowalki „Hak”, koszykarz i szczypiornista, srebrny medalista AMŚ 1935 i 1937, zginął 6 sierpnia
Julian Kozłowski „Cichy”, popularyzator lekkiej atletyki i narciarstwa, zginął 19 sierpnia podczas ataku na Pałac Wilanowski
Bronisław Krzeczkowski „Cezary”, tenisista i narciarz, zginął 19 sierpnia w okolicach ul. Felińskiego
Rajmund Izydorzak „Ra”, piłkarz, zginął w Powstaniu
Witold Gosławski „Garbaty”, piłkarz, zginął 6 września na ul. Moniuszki
Jacek Gosławski „Kostek”, piłkarz, brat Witolda, zginął 6 września na ul. Moniuszki
Kazimierz Janikowski, piłkarz, zmarł prawdopodobnie w jednym z obozów na terenie Niemiec
Edward Jarzyna, piłkarz, zmarł w 1945 roku w obozie w Oranienburgu
Aleksander Jurkowski, lekkoatleta, mistrz Polski, zginął w Powstaniu
Bogusław Kaliński, żeglarz, pionier sportu bojerowego, zginął w Powstaniu
Kazimierz Karpiński „Juli”, pływak, waterpolista, olimpijczyk, zginął podczas walk na Woli
Eulalia Kleinschmidt, pływaczka, zginęła w Śródmieściu
Bożena Kakalij-Kowalewska-Pietrzykowska, pływaczka, pionierka skoków do wody, mistrzyni Polski, zginęła pełniąc służbę w jednym ze szpitali polowych
Jarzy Ostrowski, piłkarz, zginął podczas Powstania
Wiesław Ostrowski, piłkarz, zginął podczas Powstania
Kazimierz Osuchowski „Rosomak”, działacz sportu akademickiego, cichociemny, ranny 9 sierpnia podczas ataku na Sejm zginął wkrótce w szpitalu polowym na ul. Mokotowskiej 55
Józef Pawłowski, koszykarz i siatkarz, zginął 22 sierpnia
Wacław Roszkowski, narciarz, taternik, profesor UW, zginął 3 sierpnia w domu profesorskim ul. Nowy Zjazd 5
Tadeusz Semadeni „Teodor”, pływak i waterpolista, zginął 19 sierpnia podczas walk o Politechnikę
Danuta Stefańska-Majewska „Kamila”, siatkarka, koszykarka, szczypiornistka, mistrzyni Polski, rozstrzelana 2 sierpnia na Szczęśliwicach
Bolesław Szeląg „Kordian”, piłkarz, zginął we wrześniu na Powiślu
Igor Tepicyn, siatkarz i szczypiornista, wicemistrz Polski, zginął w Powstaniu
Jerzy Witt „Lubicz”, siatkarz, zginął podczas walk o Uniwersytet
Janusz Zalewski „Supełek”, żeglarz, olimpijczyk, ciężko ranny podczas ataku na magazyny SS na Stawkach, zamordowany na Woli w masowej egzekucji pacjentów i personelu szpitala polowego

Tadeusz Semadeni – pływak i waterpolista, założyciel Polskiego Związku Pływackiego

Walczyli w Powstaniu Warszawskim:
Lucjan Kulej „Ostoja”, hokeista, olimpijczyk, podczas Powstania prokurator podziemnego Sądu Okręgowego
Zbigniew Maciejewski „Bertrand”, pływak, zmarł w 1945 roku
Tadeusz Łypaczewski „Rayski”, narciarz i wioślarz, wywieziony do obozu w Bergen-Belsen zmarł w 1945 roku
Jerzy Ustupski, wioślarz AZS Kraków, brązowy medalista olimpijski, w Powstaniu był radiotelegrafistą, uciekł Niemcom podczas wywózki do obozu
Otton Gordziałkowski, wioślarz, a także pływak, żeglarz, bokser i hokeista, olimpijczyk, trzeci prezes centrali AZS, podczas Powstania służył w oddziale prasowym KG AK, więziony w oflagu w Gross-Born
Teresa Kodelska, narciarka, olimpijka, mistrzyni Polski, uczestniczyła w Powstaniu jako sanitariuszka, łączniczka i strzelec
Tadeusz Makowiecki „Tadeusz”, pływak, cudem przeżył Powstanie
Kazimierz Leski, tenisista, narciarz, bokser, lekkoatleta, as polskiego wywiadu
Jan Rodowicz „Anoda”, narciarz i motocyklista, żołnierz słynnego Batalionu „Zośka”, zamordowany przez UB na początku 1949 r.
Wiesław Twardo, piłkarz, szczypiornista, hokeista, maratończyk

Wykorzystano materiały Przeglądu Sportowego, „Sportowcy w Powstaniu Warszawskim”, Zbigniew Chmielewski, fotografie Narodowego Archiwum Cyfrowego

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here